ABC analizi, envanter kontrol yönetiminin uygulanabilirliği ve etkinliğini artırmak için kullanılan bir yöntemdir. Aynı zamanda Pareto Analizi ile yakın ilişkisi olan ve işletmeler için önemli olan bir konudur. Kısaca ABC analizinden bahsedicem ve bir örnekle ÜPK dersinde öğrenmiş olduğumuz konuyu pratikte basit olarak nasıl uygulayacağımızı göstermek istiyorum.

Yöntemin asıl amacı stok kalemlerini önem derecesine göre sıraya koymak ve stok kalemlerine göre belirlenmiş aralıklarda rutin kontrolleri gerçekleştirmektir. Adından da anlaşılacağı gibi stok kalemlerini 3 ana grup altında toplama işlemidir.

A grubu envanterler ya da malzemeler kısa periyotlarda, C grubu ise daha uzun zaman aralıklı periyotlarla kontrol edilmelidir. Envanter kontrolü düzenli bir şekilde gerçekleştirilirse stok tutma maliyetleri ve yoksatma maliyetlerinden de kaçınmış oluruz.

Basit Bir Örnek

Örneğin işletmemizde 6 farklı ürün bulunsun. Bu ürünler için kullanım değeri, kullanım ömrü ve tedarik süresi olarak verilen ölçütlere göre ABC analizi yapmamız istensin. Ayrıca ölçütlere göre verilen ağırlıklar sırasıyla 0.50 , 0.30 ve 0.20 olarak, önem katsayıları ise A, B, C için sırasıyla 10, 5, ve 2 olarak yüzdelikler ise yine sırasıyla %70, %20 ve %10 olarak bize verilmiş olsun.

Bize verilen tablo aşağıdaki gibidir.

Burada yapacağımız işlemler sırasıyla her bir ölçüte karşılık gelen değerleri ve her malzemenin ölçütler içerisinde bulunduğu grup değeri ile çarpılması ile puanlarının hesaplanmasından oluşmaktadır.

Mesela malzeme 1 için hesaplama yaparsak;

Toplam puan= (10*0.50)+(5*0.30)+(2*0.20)=6.9 değerini elde ederiz.

Malzeme 2 için;

Toplam puan=(5*0.5)+(2*0.30)+(2*0.20)=3.5 değerini elde ederiz. Diğer malzemeler için aynı hesaplamaları yaparsak aşağıdaki tabloyu elde ederiz.

Toplam puanları bulduktan sonra birikimli toplam puanları hesaplyoruz. Yüzdelik dilimi hesaplarken her bir malzeme için bulduğumuz birikimli toplam puanı en son hesapladığımız birikimli toplam puana bölüyoruz ve yüzdelik olarak yazmak için 100 ile çarpıyoruz. Örneğin;

Malzeme 1 için; (6.9/36.4)*100= % 18.95

Malzeme 2 için ; (10.4/36.4)*100= % 28.57 bulunur.

En son işlem olarak her malzemenin bulunduğu grubu hesaplamak kalıyor. Her grup için verilen yüzdeliği birikimli toplam puan ile çarpıyoruz. Ve bulduğumuz değerleri büyükten küçüğe sıralıyoruz. Son olarak bir önceki tabloda bulduğumuz yüzdelerin denk geldiği aralıklar bizim gruplarımızı belirlemektedir.

A= 36.4*0.70= 25.48

B=36.4*0.9= 32.76

C=36.4*1= 36.4

36.4 – 32.76 arası C,

32.76 – 25.48 arası B,

25.48 – 0 arası A grubu olmak üzere sınıflandırılır.

Umarım faydalı bir post olmuştur. Geri dönüşlerinizi bekliyorum 🙂